Zeven weken in Paramaribo

2008-01-18T19:21:00.000+01:00

Zo, dat was Paramaribo. Zeven weken zijn omgevlogen. Het is alsof ik nog gisteren op Zanderij op m'n rugzak stond te wachten. Toen verbaasde ik me er nog over dat slechts twee mannetjes een hele boeing moesten uitladen. Inmiddels verbaas ik me nergens meer over.

Morgen vertrek ik en zondag land ik op Schiphol. Ik vlieg even naar huis om m'n winterjas te halen. Want woensdag vertrek ik naar New York. Toch?

2008-01-14T18:59:00.000+01:00

Het scheelde niet veel of ik was Paramaribo niet uitgeweest in de periode dat ik hier verblijf. Gelukkig zat ik zaterdag in een busje dat met hoge snelheid over onverharde wegen raasde, op weg naar 'het binnenland'.

De foto's zijn alweer klaar en blijken voornamelijk de kleur groen in alle mogelijke tinten te bevatten. Maar als je heel goed kijkt zie je misschien ook de apen, de slangen, de vlinders, de spinnen, de vogels en de goudhazen (of boskonijnen), en als je goed luistert hoor je misschien zelfs een tijger brullen. Maar de kans dat je door de bomen het bos niet meer ziet, is groter.

2008-01-11T17:48:00.000+01:00

2008-01-09T18:16:00.000+01:00

2008-01-08T17:07:00.000+01:00

Leuker kunnen we het niet maken, wel vermakelijker.

2008-01-05T19:01:00.001+01:00

Sinds de spellingshervormingen van 1995 is het Surinaams Nederlands niet meer hetzelfde als het Nederlands. Daar kwam ik vorige week achter, toen ik met een trainster op mijn werk de spelvaardigjheid van mijn collega’s besprak. Voor taalpuristen Harry Mulisch en Wouter van Oorschot is het hier een paradijs. Je eet hier nog gewoon een pannekoek zonder tussen-n (als je die hier zou eten) en er is nog een voorkeursspelling; veel woorden die in het Nederlands met een c worden geschreven, zijn in het Surinaams Nederlands met een k of het mag beide. Bijvoorbeeld product of produkt, moet in het Nederland met een c, in Suriname doe je gewoon wat je uitkomt. Dat strookt ook meer met de menataiteit van het land.

Voor mijn collega’s, die voor een Nederlands bedrijf e-mails beantwoorden, is het dus lastig dat Suriname niet in de Nederlandse Taalunie zit. Er zijn in Suriname wel hoogleraren en politici die er voor zijn om Suriname alsnog aan te sluiten bij de Taalunie. Ook vanuit Nederland wordt daarop positief gereageerd. Zo wil men een lijst met Surinaamse woorden in de Woordenlijst Nederlandse taal opnemen. Maar in Suriname zelf is om sentimentele redenen de weerstand nog te groot.

Lastiger dan een tussen-n of een c of k, is het gebruik van spreektaal in geschreven tekst. Het is hier heel gebruikelijk om in een zin het woord als te gebruiken in plaats van het woord of. Ik moet nog zien als ze dat af gaan leren.

2008-01-04T17:19:00.000+01:00

In de hoofdstraten van Paramaribo regelen politieagenten het verkeer. Althans, zo heet het. Want veel automobilisten schrijven de verkeersopstoppingen in de stad juist toe aan het onduidelijk gefluit en gebaar van de agenten.

In de zijstraten van de hoofdstraten nemen junks hun taken waar. Dat wil zeggen, ze helpen mensen daar met het zoeken van een parkeerplek, ze passen op je auto en houden het verkeer tegen als je weer uitparkeert. Deze dienst wordt echter geheel ongevraagd geleverd. Niet iedereen is gediend van deze service. Want er moet natuurlijk wel betaald worden.

Tot vorige week woonde ik aan zo’n straat en hoorde aan het gevloek en getier van junks richting niet betalende klanten dat het spitsuur begonnen was. Maar ook tussen de junks, die hun eigen territorium verdedigen, kan het hoog oplopen.

Op kerstavond liep het echt uit de hand. Een klein rastamannetje, dat ik eerder al een keer dealend voor mijn deur aantrof, had het aan de stok met een collega. Net toen er een brommer passeerde, kreeg de kleine man een duw en viel tegen de brommer aan en daarna op de grond. Dat gaf de ander de gelegenheid er flink op los te schoppen.

Al snel fietsten er twee agenten (biker boys) de straat in. Het dealertje zag nog kans om zijn tasje met handelswaar onder een auto te gooien maar een van de agenten had dat gezien. Nog bekvechtend lieten de mannen zich routinematig boeien en afvoeren. Dit was duidelijk niet de eerste keer.

Na de kerst stond het mannetje alweer op straat. Gelukkig maar, want anders was het verkeer een chaos geworden.

2008-01-02T18:50:00.000+01:00

Surinamers zijn gek op vuurwerk, wat dat betreft verschillen ze niet van Nederlanders. Alleen de beleving van die passie voor knallen en glitters is hier net even wat anders. Illegaal vuurwerk bestaat hier niet, knallen lijken niet hard genoeg te zijn en sierpotten niet groot genoeg. Er was wel een speciale telefoonlijn ingesteld waar je terecht kon met klachten over vuurwerk. Maar ondanks dat het soms wel oorlog leek, bleef het op de vuurwerklijn rustig.

Met een aantal collega's was ik uitgenodigd bij een hindoestaanse familie, inclusief kindertjes en een oma. Vanaf een uur of acht werd er al uitbundig vuurwerk afgestoken zoals overal in de stad. En gezien de ingeslagen hoeveelheid hielden ze dat rustig tot ver na twaalf uur vol. Ondertussen voorzag moeder de gasten van soep, was vader nog bezig met het villen van een konijn dat hij die dag had aangereden (het bleek overigens later een soort bever te zijn) en zat oma in de stoel en overzag het geheel in alle rust (hoewel toch vlak naast de stereo).

Terwijl kleine jongetjes van een jaar of vijf en zeven met strijkers in de weer waren, werden wij getrakteerd op kaaimansaté en voor ik het wist, was het twaalf uur. De champagne ging open en werd om bijgelovige redenen geheel gebruikt om de tuin rondom het huis te besprenkelen. Wat maakt het uit. Van sierwerk stapten we over op het betere geknal. Daarna moesten we zingen voor oma, die bleek op nieuwjaarsdag jarig te zijn (zo'n oma heb ik ook gehad).

Had ik al verteld over de honden? De honden vonden het vuurwerk geweldig. Ondanks dat ze, uit veiligheidsredenen, naar hun hok waren gestuurd, konden ze hun nieuwsgierheid niet onderdrukken en staken hun natte neuzen bijkans in een romeinse kaars.

Ook de buurt rukte uit en voor ik het wist stond ik handen te schudden met wildvreemden waaronder ook de advocaat van Bouterse. Oud & Nieuw in Suriname, ik zal het niet snel vegeten.

2007-12-31T15:37:00.001+01:00

Sinds afgelopen donderdag woon ik in de Jokelaan, nee het is geen grap. Het is verder uit het centrum dan mijn eerdere verblijf (wel dichter bij mijn werk). Het is ook een wat duurdere wijk, in vergelijking met mijn buren woon ik nog in een klein huisje.

Dat het een duurdere buurt is drukt zich, behalve in de grootte van de huizen, uit in de hoogte van de hekken en de andere beveiliging. Ook taxichauffeurs hanteren ineens hogere tarieven voor een stukje dat echt niet langer is dan voorheen.

Al met al ben ik er niet op vooruit gegaan, een hangmat is leuk, maar er is hier geen warm water!

2007-12-27T17:14:00.000+01:00

Huizen in Paramaribo

2007-12-27T17:13:00.001+01:00

'Kerstmis in korte broek', het klinkt als een goeie titel voor een jeugdboek.

2007-12-24T17:12:00.000+01:00

Gisteren, 16.45 uur - Ik ben thuis en word opgeschrikt door een hels gekraak, geknetter en een knal. Ik kijk naar buiten en zie de vonken van de elektriciteitsbedrading afspatten. Het alarm gaat niet af maar de stroom is er wel afgeweest; de magnetron weet niet meer hoe laat het is. Als ik op het balkon sta, zie ik dat een stukje verderop in de straat een boom is omgevallen. Er stond nauwelijks wind. Twee agenten zijn vrijwel direct ter plaatse.

16.50 uur - Er komt een derde agent een kijkje nemen.

17.00 uur - Er verschijnt een politieauto met borden om de straat af te zetten. De omgevallen boom blokkeert de gehele weg.

17.05 uur - Er rijdt een auto met daarop Storingsdienst de straat in, maar die rijdt achteruit net zo snel weer weg. Er komt ook een agent op een motor aan.

17.10 uur - De wagen van de storingsdienst staat nog aan het begin van de straat. Daar staat een elektriciteitshuisje. Mannen kijken onderzoekend in de mast die er naast staat. Er komt nog meer politie de straat in.

17.20 uur - De mannen vand e storingsdienst verlaten de straat en hebben zeer waarschijnlijk de elektriciteit alsnog afgesloten. Er komt meteen ook geen water meer uit de kraan (de hydrofor, die zorgt voor waterdruk, is dus ook uit). Gelukkig is het niet zo heel warm, de airco is nu ook uit.

17.27 uur - Op de omgevallen boom na is de straat ineens helemaal leeg. Geen politie, geen storingsdienst... en geen stroom.

18.15 uur - Nog geen elektriciteit maar er arriveert een wagen met een hoogwerkbak. Dat geeft hoop.

18.30 uur - De rest van de straat heeft weer stroom, maar ik nog niet. Zou ik nog een schakelaar om moeten zetten in de stoppenkast? Maar als ik daar kijk ziet alles er normaal uit. Het is nu wel bijna donker, gelukkig heb ik een zaklamp.

18.35 uur - Ik bel de huisbaas, die blijkbaar ook keurslager is, ik krijg zijn vrouw aan de lijn. Na navraag blijken alle schakelaars in de stoppenkast omhoog te moeten, en dat staan ze ook. Daar ligt het dus niet aan. Het valt me nu ook op dat het bij mijn overburen ook nog donker is. Ik zal nog even moeten afwachten. Ik had eigenlijk willen koken, maar dat gaat niet in het donker en zonder water. Ik ga de deur uit om iets te eten.

19.42 uur - Ik kom thuis en alles lijkt het weer te doen. De boom blijkt ook al voor de helft opgeruimd. Ik ga met een gerust hart slapen en vraag me ineens af hoe het toch met de Anne Frank-boom zal zijn.

2007-12-24T16:40:00.000+01:00

Voor iedereen die, net als m'n moeder, benieuwd is naar het straatbeeld van Paramaribo de volgende reportage, voor onder de kerstboom.

Meer foto's op Flickr.

2007-12-24T09:53:00.000+01:00

De synagoge en de moskee staan hier naast elkaar. Iedereen een fijne Kerst toegewenst!

2007-12-21T17:41:00.000+01:00

Toen Willem Holleeder hoorde dat hij voorlopig niet kan gaan schaatsen, kreeg ik mijn eerste post vanuit Nederland. Via internet blijf je direct op de hoogte van het laatste nieuws, e-mail doet elke afstand ter wereld teniet en ondanks kleine haperingen kun je de hele wereld bellen zolang je tot tien kunt telllen. Maar de post gaat wat je noemt nog ouderwets langzaam.

Ik had mijn krant, NRC Handelsblad, gevraagd of ze mij de internationale weekeditie wilden toesturen, en ik had ook De Groene Amsterdammer verzocht mijn exemplaar naar Paramaribo door te sturen. Vandaag ontving nrc de week van 4 december tegelijk met De Groene van 7 december. Met Priority-logo. Ik ben echt benieuwd waarom het tweeënhalve week moet duren om een pakketje van A naar B te krijgen als KLM om de dag een vliegtuig laat vliegen. Staat er een baal post een dikke week op Schiphol in een container? Gaat de post met een boot? Of ligt het aan de posterijen hier? Vertel het me.

Hè lekker, weekend.

2007-12-20T18:08:00.000+01:00

Terwijl jullie lekker aan de koek en zopie zitten en de Hells Angels vrij mogen schaatsen, hier het vervolg van m’n korte aantekeningen:

(4) Honden lopen hier in groepjes over straat (hanggroephonden) en lijken van niemand te zijn. Toch hebben veel van die honden een halsband om. Auto’s remmen niet voor honden maar claxonneren. Als je als Surinaamse hond (dagoe) doof mocht worden, dan zijn je dagen snel geteld.

(5) Ik zit regelmatig bij een taxichauffeur in de auto die met blote voeten achter het stuur zit.

(6) In Suriname zijn geen treinen, geen stations, geen spoor en geen spoorwegovergangen. (Want hoe zou je Surinaamse Spoorwegen moeten afkorten?)

(7) Een Chinees is hier een buurtsuper en geen afhaalrestaurant. Alles voor je dagelijkse behoeften is bij de Chinees voorhanden (ja, ook sambal). Ook als de eigenaar van de winkel geen Chinees is, dan heet de winkel toch een Chinees. Mijn Chinees is een Hindoestaan.

Wordt vervolgd

2007-12-19T17:19:00.000+01:00

Vandaag staat op de voorpagina van de Times of Suriname (een krant die ook een Engelstalig katern heeft) een kort bericht over een recidivist die bij een inbraak door de eigenaar van de woning met een stok is uitgeschakeld. Bij het bericht staat een foto. De foto is bij nacht genomen en laat een hek zien. Voor het hek ligt, op zijn zij, met zijn rug naar de kijker toe, de inbreker, bewusteloos. Daarachter staat, met ontbloot bovenlijf, de stok nog in de hand, het slachtoffer met een blik en een houding zo trots, alsof hij zojuist een beer heeft geschoten.

Update: Nu vind ik het bericht met foto zomaar terug op internet. Klik hier.

2007-12-18T17:22:00.000+01:00

Gistermiddag heb ik batterijen gekocht in de winkel onder het apartement waar ik verblijf. Een pakje met vier AA-batterijen (voor mijn zaklamp) en een pakje met 2 AAA-batterijen voor de afstandsbediening van de airco (heel belangrijk).

Het meisje dat mij van achter de toonbank helpt, vraagt eerst de prijs van de artikelen aan een collega. Daarna begint ze aan het schrijven van een bonnentje. Aanvankelijk denkt ze dat de prijzen die haar collega heeft genoemd per batterij zijn. Nadat haar collega haar verbetert, lukt het haar niet de twee bedragen goed bijelkaar op te tellen, hoewel ze toch gebruikmaakt van een rekenmachine. Al met al duurt het toch zeker vijf minuten voor ik met mijn batterijen buiten sta.

Buiten spreekt de eigenaar van de zaak mij aan, een Amsterdammer die al sinds 1969 in Suriname woont.
"Is het gelukt?" vraagt hij, niet zonder enig cynisme in zijn stem. "De kassa is stuk, dus moet ik ze wel bonnetjes laten schrijven. Anders weet ik niet waar m'n geld blijft." Hij blijkt slechte ervaringen te hebben met zijn personeel, maar hij haalt er nooit de politie bij want "dat lost niks op". En in één adem door doet hij bij mij zijn beklag over de gaten in de straat, de gaten in de stoep, overstromende dakgoten en meer van die ergernissen zodat ik me begin af te vragen waarom hij hier al zo lang woont.
"Ze kunnen het zelf niet oplossen," voegt hij eraan toe, en wie hij met 'ze' bedoelen laat hij vaag maar is tegelijkertijd heel duidelijk, "en die het wel kunnen die doen het niet."
Maar weggaan uit Suriname is voor hem geen optie, het klimaat hier is hem te lief. Kortom, denk ik, een paradijs voor elke Amsterdammer: lekker weer, maar toch nog genoeg om op te kankeren.

2007-12-17T17:00:00.000+01:00

Gisteren was het de saaiste dag tot nu toe. Waren tot nu toe de regenbuien kort en hevig van aard, zondag heeft het van 's morgens vroeg tot laat in de middag aan een stuk door geregend. Geen mooie plaatjes dus vandaag, maar m'n boeken komen zo wel uit.

Tijd voor wat korte aantekeningen bij het land dat tot nu toe nog blijft verbazen:

(1) Het eerste waarover ik me verbaasde is dat ze hier links rijden. Dat wist ik van tevoren niet, en bijna iedereen schijnt dat pas te ontdekken nadat hij hier aankomt. Het is een overblijfsel van het Engelse bewind.

(2) (Taxi)chauffeurs claxonneren preventief bij kruispunten, sommigen zelfs bij alles dat enigszins in de weg zou kunnen raken.

(3) Drankjes worden hier geserveerd met servetjes in plaats van viltjes. Door de hoge luchtvochtigheid beslaat het glas snel er vormt zich zonder servetje al snel een plasje water op tafel. Veel mensen hebben de onbedwingbare behoefte het servetje helemaal rondom de onderkant van het glas vast te plakken.

Wordt vervolgd.

En voor het antwoord op de vraag: wat doen we met Jan Smit met de kerst? klik hier.

2007-12-14T16:34:00.000+01:00

Dit is wel het gesprek van de dag in Suriname. Parlementsvoorzitter Paul Somohardjo (van een regeringspartij) werd door oppositieparlementariër Rashied Doekhie beschuldigd van oplichting. In zijn hand had hij een cd met daarop een gesprek dat bewijsmeteriaal zou zijn. De voorzitter weigerde de cd af te spelen in de Nationale Assemblee en schorste de vergadering. Daarop ontstond een handgemeen waarin ook Ronnie Brunswijk (evenals voorzitter Somohardjo van de coalitie) zich mengde. (Update: filmpje doet het weer)

2007-12-13T18:42:00.000+01:00

Had ik al verteld dat ik behalve een balkon ook de beschikking heb over een privé-zwembad? De dames van het personeel wilden helaas niet op de foto.

2007-12-12T18:35:00.000+01:00

Taxi (2):
Vorige week liep ik langs een vervallen tempel in de buurt van mijn werk. Ik vermoed een bouwwerk van de inheemse bevolking gezien de zonnen en (onaffe) swastika’s die aan inka’s og maya’s doen denken.

Later die week rijd ik met een hindoestaanse taxichauffeur van mijn werk in de richting van de Waterkant, we passeren het vreemde bouwwerk waarin ik me hippiefeestjes met vloeistofprojectoren en waterpijpen kan voorstellen.
“Weet u wat voor een gebouw dat is?” vraag ik aan de bestuurder .
“Ja.” antwoordt hij veelbelovend. Maar daarna blijft het stil.
“Wat dan?” vraag ik dan maar.
Hij begint te lachen maar geeft geen antwoord. Eerst denk ik nog dat dat komt omdat hij zich concentreert op het drukke kruispunt voor de tempel. Maar ook eenmaal veilig aan de overkant blijft hij zwijgen. Ik ga het niet nog eens vragen. Blijkbaar is het geen prater.

Als we al in het centrum zijn, wijst hij ineens op een paar mannen die op dertig meter hoogte in een telefoonmast in aanbouw aan het werk zijn.
“Kijk, die mannen daar! Wat lijken ze klein zo!” roept hij uit. Meer komt er die rit niet meer uit. De tempel blijft vooralsnog een mysterie.

2007-12-11T18:00:00.000+01:00

Taxi (1):
Mijn taxiprobleem lijkt opgelost. Het nummer van Feros, een vriendelijke maar verlegen hindoestaan, gaf donderdagochtend geen gehoor. Net als vorige week dinsdag moest ik de straat op om een taxi te vinden. Het was kwart voor vijf ’s morgens. Ik voel me niet snel onveilig, maar in het centrum van Paramaribo op dit tijdstip leek me dit gevoel wel engszins op zijn plaats. Het is ook lastig omdat niet elke taxi een bordje taxi draagt en aangezien ze ook geen meters hebben, is het verschil tussen een taxi en een gewone auto met het blote oog niet altijd waar te nemen.

Een op het oog gedrogeerde marron brengt me voor 12,50 SRD naar m’n werk, maar niet alvorens te tanken. Met het knopje aan de binnenkant van het portier doe ik het raam open, de wagen heeft geen airco. Maar als mijn chauffeur redelijk vaart begint te maken, krijg ik het raam niet met dat knopje weer dicht. Ik besluit niks te zeggen. Ik geef hem 2,50 SRD fooi, alleen maar omdat ik niet wil meemaken dat hij zogenaamd geen wisselgeld bij zich heeft.

Op mijn werk krijg ik van een collega het nummer van een betrouwbare centrale. Als ik bel staat er een witte of grijze auto met minder deuken dan een gemiddelde auto hier voor mijn deur, nog voor ik alle sloten erop heb. De auto’s hebben een nummer en een chauffeur met een geel hesje. Tot nu toe niets te kalgen, maar niets is hier vanzefsprekend.

2007-12-10T17:39:00.001+01:00

Op de markt:
“Mag ik drie aubergines van u mevrouw?”
“Een hoop?” antwoordt ze.
Is dat een hoop, vraag ik mezelf af, dat valt toch wel mee? In Suriname zullen toch wel meer mensen drie of zelfs meer aubergines tegelijk afnemen? Wat kan het haar trouwens schelen? Ik probeer het nog eens.
“Wat kosten drie aubergines?”
“Een hoop” is het antwoord.
Alweer! Dat zal toch wel meevallen? Wat kunnen drie aubergines hier nu kosten. Zal ik deze dame eens vertellen wat een aubergine in mijn buurtsuper in Oud-West kost, dat is pas een hoop. Maar dan begint het me te dagen. De aubergines (waarvan ik me nu begin af te vragen of die dingen hier wel zo heten) liggen op het markttafeltje in stapeltjes van drie stuks. Drie aubergines maken één hoop. Ik probeer het.
“Mag ik van u één hoop van deze van u?” ik wijs het stapeltje van mijn keuze aan. En de dame doet daarop de drie aubergines in en plastic zakje.
“Dat is 1,50 SRD.” (SRD = Surinaamse Dollar)
Ik betaal en bedenk dat dat nog geen 15 eurocent per aubergine is. Dat is voorwaar geen hoop. Wat zal ik een hoop aubergines eten hier.

Update: Uit betrouwbare bron heb ik vernomen dat een aubergine hier boulange heet (spreek uit: boelansjee)

2007-12-07T17:40:00.000+01:00

Gistermiddag naar de film. Bij mij in de buurt is een thater, Thalia, waar The Back Lot een documentairefestival heeft georganiseerd. De zaal is mager gevuld en het is er koud. Maar kou en warmte zijn een relatief begrip, daar ben ik inmiddels wel achtergekomen.

Na twee korte documentaires volgt de hoofdmoot van die middag: Block Party. Een registratie van de organisatie van een buurtfeest dat Dave Chapelle organiseerde in Brooklyn, geregisseerd door Michel Gondry (bekend van Eternal Sunshine of the Spotless Mind en clips van Björk en The White Stripes).

Het publiek bestaat voor de ene helft uit toeristen (of in ieder geval niet-Surinamers) en voor de andere helft uit Surinaamse schoolkinderen die de bioscoop vooral ter verkoeling opgezocht lijken te hebben. Ondanks dat het klasje van ‘Ssssst’ tot erger krijgt toegeroepen, blijven de prepubers onverstoord doorkletsen. Ik kan me er niet druk om maken, de botsing is zelfs zeer vermakeijk, als je het wil zien.

Weer buiten blijkt de ingang te zijn voorzien van een overdekte (kunststof) rode loper voor de genodigden van de besloten avondvoorstelling. De laatste hand aan de belichting wordt nog gelegd. Enige tijd later meldt chique Paramaribo zich voor de ego walk, een enkeling zelfs gebracht door een limousine die zich langzaam, achter een straathond aan, voor de ingang tot stilstand komt.

In de hoop op een live verslag op televisie of een reportage in het journaal loop ik naar huis. Maar daar wordt geen melding gemaakt van het festival. Misschien vanavond...